keyboard_arrow_down A – Gramer Terimleri Sözlüğü

aitlik eki

aitlik eki

Bu yazı sabitlenmiştir.
Gramer Terimleri Sözlüğü aitlik eki Adlardan zamir ve sıfat olarak kullanılan adlar yapan, içinde bulunma, bağlılık ve aitlik görevleri taşıyan +ki eki. Zarflara doğrudan doğruya, öteki kelimelere ilgi veya bulunma durumundan sonra gelen ek. Bu ek, dil benzeşmesine ve çok yerde dudak benzeşmesine uymaz. Şimdiki, yarınki, öteki, benimki, sizdeki, evdeki, sokaktaki, dünkü, bugünkü, yandaki komşununki, içerideki, kolundaki vb.
ahenk vurgusu

ahenk vurgusu

Bu yazı sabitlenmiştir.
Gramer Terimleri Sözlüğü ahenk vurgusu Ahenk durağı ile birbirinden ayrılmış kelime öbeklerinde, çok kez vurgulu hece üzerine düşen ve anlamı güçlendirmek üzere onun şiddetini artıran vurgu: Ey Türk Gençliği/ Birinci vazifen/ Türk istiklâlini/ Türk Cumhuriyetini/ ilelebet muhafaza/ ve müdafaa etmektir./ Mevcudiyetinin/ ve istikbalinin/ yegâne temeli/ budur./ Bu temel/ senin/ en kıymetli hazinendir. (M.K. Atatürk, Nutuk, s. 607). || Dur yolcu/ Bilmeden gelip bastığ
ahenk öbeği

ahenk öbeği

Bu yazı sabitlenmiştir.
Gramer Terimleri Sözlüğü ahenk öbeği Söz içinde anlamın gerekli kıldığı biçimde kısa ahenk durakları ile birbirinden ayrılan ve ahenk vurgusunu taşıyan kelime etrafında öbeklenen kelimeler grubu: || Ben bir Türküm/ dinim cinsim/ uludur; // Sinem özüm/ ateş ile/ doludur//. || İnsan olan/ vatanının kuludur (M.E. Yurdakul, Cenge Giderken, Ant., s. 511). || Çıksan göğe/ «buldum!» diyerek/ gökyüzü saklar/, || İnsen yere/ ay-yıldız iner/ yerde kucaklar/, || Gö
ahenk durağı

ahenk durağı

Bu yazı sabitlenmiştir.
Dilbilgisi Terimleri Sözlüğü ahenk durağı Anlatımı etkili kılmak için, söz arasında, anlamın gerektirdiği durak: Ey / Türk gençliği! / Birinci vazifen / Türk istiklâlini / Türk cumhuriyetini / ilelebet / muhafaza / ve müdafaa etmektir; “Düşman geldi / bölük bölük / dizildi / Alnımıza / kara yazı / yazıldı / Tüfek icat oldu / mertlik bozuldu / Eğri kılıç kında / paslanmalıdır” örneklerinde olduğu gibi.Gramer Terimleri Sözlüğü ahenk durağı Anlatım
ağızsıllaşma

ağızsıllaşma

Bu yazı sabitlenmiştir.
Gramer Terimleri Sözlüğü ağızsıllaşma Geniz seslerinin ağız seslerine dönüşmesi olayı. Boğumlanma özelliği bakımından aynı zamanda birer geniz sesi niteliği taşıyan n ve ñ ünsüzleri ile, benzeşme yolu ile sonradan genizsilleşmiş olan bazı ünsüzlerin doğrudan doğruya veya yeni ses değişmeleri ile ayrışıma uğrayarak ñ (n) > g, ğ, y şekillerinde bir ağız sesine dönüşmesi. Bu olay bugünkü yazı dilimizden çok, Anadolu ağızlarında ve tarihî d
ağız ünsüzü

ağız ünsüzü

Bu yazı sabitlenmiştir.
Güncel Türkçe Sözlük ağız ünsüzü a. db. Boğumlanma yeri ağız olan ve ciğerlerden gelen havanın geniz yoluna kaymadan ağız boşluğundan geçmesi ile oluşan ünsüz: b, c, ç, d, f, g, ğ, j, k, l, r, s, ş.Gramer Terimleri Sözlüğü ağız ünsüzü Boğumlanma yeri ağız olan ve ciğerlerden gelen havanın geniz yoluna kaymadan ağız boşluğundan geçmesi ile oluşan ünsüz: b, c, ç, d, f, g, ğ, j, k, l, r, s, ş vb. Türkçede, aynı zamanda burun yolunun da boğumla
ağız ünlüsü

ağız ünlüsü

Bu yazı sabitlenmiştir.
Güncel Türkçe Sözlük ağız ünlüsü a. db. Boğumlanma yeri ağız olan ve ciğerlerden gelen havanın geniz yoluna kaymadan ağız boşluğundan geçmesi ile oluşan ünlü, ağızsıl ünlü.Gramer Terimleri Sözlüğü ağız ünlüsü Boğumlanma yeri ağız olan ve burun yolu kapalı iken çıkarılan ünlü. Türkçenin bütün aslî ünlüleri ağız ünlüleridir. a, ı, o, u, e, i, ö, ü.
ağız sesi

ağız sesi

Bu yazı sabitlenmiştir.
Gramer Terimleri Sözlüğü ağız sesi Boğumlanma yeri ağız olan ve ciğerlerden gelen havanın geniz yoluna kaymadan ağız boşluğundan geçmesi ile oluşan ses. Türkçenin bütün aslî ünlüleri ve m, n, dışındaki bütün ünsüzleri ağız sesi niteliğindedir. bk. ağız ünlüsü, ağız ünsüzü. Karşıtı geniz sesi.Türk Dünyası Gramer Terimleri Kılavuzu ağız sesi Azerbaycan Türkçesi: ağız säsi; Türkmen Türkçesi: ağız sesi; Gagauz Türkçesi: aazlı ses ~ aa
ağız atlası

ağız atlası

Bu yazı sabitlenmiştir.
Gramer Terimleri Sözlüğü ağız atlası Bir dilin veya bir lehçenin ağızlarındaki ses bilgisi, şekil bilgisi özelliklerine ve söz varlığına göre hazırlanmış olan, bunların yayılış alanlarını gösteren haritaların oluşturduğu atlas bk. ve krş. dil atlası